Er zijn van die platen die je al bij de eerste noot weet dat ze iets bijzonders zijn. ‘Senior Citizens’, het gloednieuwe dubbelalbum van de Haarlemse rockdriehoek Sjako!, is zo’n plaat. Vierenveertig jaar na de oprichting, en bijna drie decennia na hun glorietijd in het clubcircuit, leveren Wouter Planteijdt, Thijs Vermeulen en Jaap J. Vrenegoor een van de meest ambitieuze en overtuigende Nederlandse rockplaten in jaren af. Zeg dat maar eens na: drie heren van ruim boven de zestig die een dubbelalbum uitbrengen dat menige band van half hun leeftijd beschaamd de studio uitjaagt.
De titel is een knipoog met drie lagen. De drie leden zijn inderdaad met pensioen, zijn senior én burger. Maar ‘Senior Citizens’ verwijst ook naar de periode waarin Sjako! fungeerde als begeleidingsband van de Britse post-punk legende Adrian Borland & The Citizens, een hoofdstuk uit een rijke geschiedenis die maar weinig Nederlandse bands kunnen evenaren. Het artwork, samengesteld door Rob Becker uit schilderijen van de Haarlemse kunstenaar en oud-bandlid Steven van den Broeke, die in het voorjaar van 2025 overleed, geeft de plaat meteen een extra emotionele lading. Er staat bloed op deze hoes, maar ook liefde.
Het album is in de zomer van 2025 in de ruige stilte van de Franse Ardennen bedacht en uitgewerkt, waarna de definitieve versies in september werden vastgelegd in Studio Silvester in Utrecht, onder de bezielende leiding van Erik Spanjers. Planteijdt nam vervolgens de montage voor zijn rekening en verdeelde het materiaal over vier LP-kanten, met een zorgvuldigheid die je niet verwacht van mensen die beweren met pensioen te zijn.
Het resultaat is een album dat bestaat uit twee componenten die onlosmakelijk bij Sjako! horen: gecomponeerde nummers en de zogenaamde Improvs. Die laatste zijn organisch gegroeide vrije passages die Sjako! ook live regelmatig inzet om het publiek in het Sjako!-DNA te laten kijken. Op plaat werkt dat fascinerend. Het zijn momenten waarop je de band hoort denken, ruiken en voelen, al vraag je je soms af hoe lang de reis duurt voor je op bestemming aankomt.
Maar de songs, die songs. ‘Outside the Box’ opent met alles wat Sjako! groot maakte: de groove, de intensiteit, de onmiskenbare identiteit van een band die nooit klinkt als iemand anders. De titeltrack ‘Senior Citizens’ heeft een pakkende melodie bij een tekst met zelfspot en scherpte in gelijke delen. Geen band die zichzelf zo goed in de maling kan nemen en er tegelijk zo authentiek bij klinkt. ‘So Good to See’ is stompende functionele rock op haar best, bijna vier minuten lang alsof de jaren negentig nooit zijn opgehouden. ‘Ndugu (Under Your Banner)’ heeft dezelfde energie en bevestigt wat iedereen die Sjako! live zag al voelde: het nieuwe materiaal staat als een huis.
Dan is er ‘Suit Gorilla’, bijna negen minuten lang en niet bang daarvoor. Het nummer duwt en trekt, bouwt spanning op en lost die op zijn eigen voorwaarden in. Wie onze concertrecensie van het uitverkochte Café Wilhelmina las, weet dat de nieuwe nummers live al staan als een huis, en dat ‘Suit Gorilla’ daar die avond het meest overtuigende bewijs van was. Voor wie ‘Dingwalls Dazzle Dance’, het monumentale opus van ‘Livewire’ uit 1993, kent als het ultieme bewijs van het technische en compositiekundige vermogen van Sjako!, is ‘Suit Gorilla’ het nieuwste bewijs dat de band op precies dat niveau is blijven functioneren. Dat is niet niks. Dat is eigenlijk nauwelijks voor te stellen.
En dan ‘To Steve’, het eerbetoon aan Van den Broeke, dat precies raakt waar het moet raken zonder dat Sjako! in sentimentaliteit wegzakt. Vakmanschap van een heel andere orde.
Politiek mag ook. ‘Into the Night (Fight Fight Fight)’ ontstond nadat de band op televisie zag hoe een zekere president gebalde vuisten in de lucht stak. In de Sjako!-versie scandeert Planteijdt iets wat klinkt als “Fart, Fart, Fart”. Punt gemaakt.
Als er een kanttekening te maken valt, is het dat de langere geïmproviseerde passages op plaat soms iets zoekender zijn dan de songs die ernaast staan. ‘After Dinner Jam’ en de slottrack ‘The Upside of Losing Your Marbles’ hebben de ruimte en de vrijheid die bij de Improv-filosofie horen, maar missen soms de richting die de rest van de plaat zo overtuigend maakt. Dat is de prijs van eerlijkheid, en Sjako! betaalt hem met open vizier.
‘Senior Citizens’ is geen album geworden voor de bühne of de schappen. Het is een plaat die vertrekt vanuit het idee dat muziek iets te zeggen moet hebben, en die dat ook werkelijk doet. Als ‘Hurt’ destijds het mooiste nummer was dat Kane nooit kon schrijven, dan is ‘Senior Citizens’ het dubbelalbum dat het hele Nederlandse rockleven niet kon schrijven. Behalve Sjako!. (9.0/10) (Sounds Haarlem Likes Vinyl)