Wie het verhaal van Ye kent, weet dat de artiest zich sinds het overlijden van zijn moeder Donda moederziel alleen voelt. Veertien jaar nadat hij met ‘big brother’ Jay-Z als duo ‘Watch The Throne’ één van de meest iconische rapconcerten ooit gaf, stond hij ondanks veel controverse weer in de Gelredome in Arnhem. In zijn eentje tijdens zijn verjaardag, boven op een gigantische wereldbol. Op veilige afstand van het publiek, voorbereid met een gigantische lading nummers. Ondanks dat het hele land meer controverse van de concerten verwachtte, kregen juist de fans wat ze het liefste wilden: de verafgoding van Ye, vroeger bekend als Kanye West.
De afgelopen jaren kreeg de artiest onbetaalbare media-aandacht als gevolg van meerdere controverses. Ye polariseerde altijd al, maar na zijn huwelijk met Kim Kardashian en de jarenlange systematische boycot door grote bedrijven verloor de artiest zijn zelfcontrole. Het gevolg was jodenhaat en dissociatie van zijn achterban, met nummers als ‘WW3’, ‘Heil Hitler’ en een op de Ku Klux Klan geïnspireerd kunstwerk als dieptepunt. Zijn huidige vrouw Bianca Censori wantrouwde de originele diagnose ‘bipolair’ en uiteindelijk bleek ‘autisme’ een passendere verklaring voor Ye’s uitschieters. De artiest bood publiekelijk excuses aan voor zijn extreme gedrag, wat gezien zijn vroeger eigenzinnigheid een verrassende keuze was.
Met het nieuwe album ‘Bully’ stond Ye nu terug in de spotlights. Dit was ook tot groot ongenoegen van velen, de Joodse gemeenschap in het bijzonder. Na een eerste concert in het SoFi Stadium kondigde Ye een wereldtour aan, en werden veel concerten in rap tempo geannuleerd omdat de artiest de toegang tot verschillende landen werd ontzegd. Fans zagen hun droom verdampen en ook in Nederland probeerden kamerleden de artiest te verbannen. Tevergeefs, want in tegenstelling tot het VK en Frankrijk stond de invloedrijke artiest wel in Arnhem. Bij de voordeur onderwees een groep demonstranten de duizenden fans over Ye’s extreme uitlatingen. Binnen hoopten fans echter nog maar één ding: dat Ye het jarenlange wachten waard zou maken.
Later dan gepland liep de artiest uit Chicago emotieloos een grote, witte hemisfeer in het midden binnen. Dit keer waren er geen maskers, rugzakken of jurken voor de artiest. Slechts een bruin, dystopisch pak met handschoenen en boots. Vandaag hield Ye alles eenvoudig, terwijl Kanye muziek nooit als iets simpels benaderde. In de zaal zongen enthousiaste fans afwisselend ‘Happy Birthday Dear Kanye’ en ‘Er is er één jarig’, in afwachting van de show. Onder begeleiding van een minutenlange, pulserende synthesizer rees producer en rapper Ye door de rook uit de bovenkant van de hemisfeer. Onder hem werd onmiddellijk een wereldbol op de hemisfeer geprojecteerd. Het resultaat was indrukwekkend: Ye stond op zijn verjaardag bovenop een beeltenis van de wereld.
“The time is now, right now”, galmde het door de Gelredome. Die sample van Duke Edwards’ ‘Reach For A Star’ opende het nummer ‘King’, afkomstig van Ye’s nieuwe album. ‘Bully’, zoals dat album heet, is een fikse greep terug naar de soulvolle samples waar Ye aan het begin van zijn carrière als producer om bekendstaat. Toch voelde de sfeer anders dan vroeger. Ye stond bovenop de grote ballon en bewoog veelal alsof hij in zijn eigen wereld zat. Vaak rapte hij met de beat mee, maar soms keek de artiest ook wat stoïcijns om zich heen. Even vroegen we de fans zich af of het wel goed ging. “You know what season it is!”, riep hij daarna voordat ‘FATHER’ begon en de Chicagoan zijn focus terugvond.
Waar Ye op de eerste dag van zijn concerten relatief rustig op zijn globe bleef staan en uiteindelijk zelfs nummers afraffelde, leek er tijdens zijn verjaardag hernieuwde energie in de rapper te zitten. Al snel tipte een medebezoeker dat we via een speciale verjaardagslivestream het concert konden bekijken. De hemisfeer had namelijk één probleem: hij overschaduwde Ye volledig. Voor een deel van het concert kwam er een doek omhoog, waarop beelden uit de zaal werden geprojecteerd. Zo konden we beelden van de zaal en Ye zelf zien, maar op deze livestream zagen we het oorspronkelijke beeld.
De rapper vervolgde met ‘Father Stretch My Hands’, en als reactie sprong het publiek uitzinnig op de beat. In show één zat hier een ander nummer, en dit verklapte dat de artiest toch wat dingen aan de show had gewijzigd. In tegenstelling tot de eerste show zagen we Ye nu op de globe dansen en losgaan. De stress van de eerste show leek hem te zijn ontvallen, en waar de rapper toen soms wat mompelde – alsof hij zijn grills droeg – was hij nu beter te verstaan. Op ‘Can’t Tell Me Nothing’ ging de zaal echt los en zagen we Ye zoals we hem kenden: in eenheid met de muziek. Het zweet gutste van zijn voorhoofd, maar de artiest liet zich niet kennen en bleef in beweging.
Uit het niets startte Ye ‘N****s in Paris’, de opzwepende moshpittrack die hij en Jay-Z in 2012 maar liefst vijf keer (!) achter elkaar deden. Het Gelredome ontplofte, terwijl op de vloer mensen door de moshpits zelfs op de grond vielen. Ondertussen mompelde Ye soms binnensmonds de raps van Jay-Z, maar liet hij tijdens de vers geen woord los. Zelfs het refrein liet hij aan de opname over. Een pijnlijk gevolg van hun breuk, nadat juist die track in deze zaal geschiedenis had geschreven. Zijn eigen vers deed hij met veel liefde, maar toen de band een verkeerde synth speelde, riep de artiest: “I don’t like that sound”, voordat hij vlug doorrapte. De lasers, het geluid; alles deed denken aan Watch The Throne uit 2012. Net zo abrupt als hun samenwerking brak, kapte Ye het nummer af.
Hoewel de show grotendeels dezelfde setlist als op dag één droeg, zagen we op de livestream dat Ye op zijn verjaardag meer van optreden genoot dan in het weekend ervoor. Tijdens ‘Mercy’ danste hij wild op de hemisfeer en ook ‘Praise God’ kon op gejuich en moshpits van het publiek rekenen. De opzwepende beats van ‘Black Skinhead’ zetten de hele Gelredome in brand, onder leiding van een Ye die duidelijk zijn goede dag had. “If I knew what I knew in the past, I would have been blacked out on your ass”, rapte de megaster nadat hij wild in het rond had gelopen.
Natuurlijk bracht Ye ook de nodige heartbreak. ‘Blood On The Leaves’ en ‘Say You Will’, die laatste werd in het weekend nog overgeslagen, creëerden voor het publiek wat momenten om op adem te komen. De autotune-zang is een belangrijk onderdeel van de catalogus van de rapper. Op het laatstgenoemde nummer probeerde Ye het even zonder zanghulp, maar klonk de zang helaas niet zuiver. Kanye West is dan ook geen zanger, en het publiek genoot er absoluut niet minder om. Met ‘Heartless’ maakte de zanger dit weer goed, waarbij hij het publiek meermaals vroeg het refrein in koor te herhalen. “Y’all sound so beautiful”, riep de Chicagoan met een glimlach.
Over het algemeen was de verjaardagsshow op een paar schoonheidsfoutjes na veel strakker dan Ye’s eerste show. De rapper bleef bij de les en via de stream was duidelijk te zien dat hij zijn nummers met passie ten gehore bracht. De talkbox-zangondersteuning van André Troutman – muzikaal leider en neef van de legendarische Roger Troutman – zorgde voor heerlijke meezingmomenten, en op ‘Stronger’ nam de zanger ruim de tijd voor een mooie solo. Een heerlijk contrast met de electrobeats van tracks als ‘FATHER’ en ‘On Sight’.
De vroegere Roc-A-Fella-ster was overigens ook niet bang om uit zijn verleden te tappen. Klassiekers als ‘All Falls Down’, ‘Jesus Walks’ en ‘Through The Wire’ kwamen allemaal in sneltreinvaart langs. Deze classics deden voor de jonge menigte op de vloer een stuk minder, en vaak riep Ye na één verse op tot het volgende nummer. ‘Touch The Sky’ leek het een stuk beter te doen, en uiteindelijk kreeg Ye het publiek zelfs zo ver om te springen, terwijl hij zelf ook vol energie op de hemisfeer rondsprong. “Top of the woooooooorld!”, schreeuwde hij als afsluiter van het nummer.
Wie hoopte dat de rapper ook maar iets over alle controversiële ontwikkelingen zou zeggen, kwam bedrogen uit. Zelfs de zin “I hate these n****s more than the Nazis” uit ‘Flashing Lights’ bleef intact, hoewel de rapper dat laatste woord tegenwoordig toch wat inslikte. Het gaf een klein idee dat het besef van zijn woorden was ingedaald, niet dat het publiek daar op dat moment mee bezig was. Moeiteloos pompte de Chicagoan hit na hit uit, en zo werd zichtbaar waarom zijn catalogus voor meerdere generaties aantrekkelijk blijft.
Ye interacteerde in de tweede show meer met het publiek en richtte zijn ogen vaak op het projectiedoek om de emotie van de fans goed in zich op te nemen. Op de livestream zagen we om en om beeld van de fans en de rapper, om zo het idee te wekken dat Ye dicht bij het publiek stond. Verrassend genoeg koos Ye tegen het einde van zijn set voor ‘Ghost Town’, een track waarin hij tegen zichzelf over zijn mentale worstelingen spreekt. De tekst “I’ve been trying to make you love me / but everything I try just takes you further from me” kreeg een nieuwe lading, voordat Ye langzaam in de hemisfeer verdween – nog zo’n verandering ten opzichte van de eerste show
Na vier minuten spanning en nerveus geklap van het publiek kwam de artiest weer omhoog, nu plaatsnemend achter een sampler. Ye had slechts één pianonoot nodig om het stadion uit zijn voegen te laten barsten. Ook vanavond was ‘Runaway’ de afsluitende track, maar de bejubelde producer sloot deze op geheel eigen wijze af. Hij bombardeerde het publiek met de ‘Look at ya!’-sample uit het refrein, terwijl er rondom de hemisfeer vuurwerk ontbrandde en het publiek luidkeels meezong. “I’m so gifted to find what I don’t like the most”, zong de rapper met emotie. Met een metaforische ‘toast voor de douchebags, assholes en scumbags’ sloot Ye een controversieel, maar mooi concert af.
Veertien jaar later is de man die geboren werd als Kanye Omari West groter, maar ook breekbaarder en controversiëler dan ooit. Zijn eerdere muziek doorstond de test der tijd, maar inmiddels stond hier een andere artiest dan voorheen. Kanye, de excentrieke producer met praatjes, maakte plaats voor Ye, de marketingmachine waar de nieuwe jeugd geen genoeg van krijgt. Op weg naar huis kregen zijn fans nog een laatste verjaardagscadeau: een nieuwe teaser voor de deluxe-versie van zijn album, compleet met een expliciete videoclip waarin de artiest zijn vrouw Bianca op suggestieve wijze met koeienmelk overgiet. Als er iemand controverse kan vermarkten, dan is het Ye wel.