Er zijn platen die een tijdperk samenvatten zonder het zelf te weten. ‘A Lover’s Holiday’ van Change is zo’n plaat. Uitgebracht in het voorjaar van 1980, precies op het moment dat disco langzaam aan het verbleken was en de wereld nog niet wist wat er voor in de plaats zou komen, landde deze single als een perfecte synthese van twee werelden: de verfijnde Europese productiekunst en de warme, zielvolle klank van New York. Het nummer klonk tegelijk vertrouwd en nieuw, dansvloergericht maar toch muzikaal veelzijdig, en het zou uiteindelijk uitgroeien tot een van de meest bepalende dansplaatjes van zijn tijd.
Change
Het verhaal van Change begint niet in Amerika, maar in Bologna, Italië, diep in het hart van de regio Emilia-Romagna. Daar, in de tweede helft van de jaren zeventig, werd de samenwerking gesmeed die het fundament zou leggen voor een van de meest originele geluiden van de vroege jaren tachtig.
Aan de basis stond Jacques Fred Petrus, geboren op 22 februari 1948 op Guadeloupe, een eilandengroep in het Caribisch gebied dat als Frans overzees gebied deel uitmaakt van de Europese Unie. Als tiener werkte hij als monteur op een vrachtschip, maar zijn hart verloor hij aan rhythm-and-blues en soul. Na jaren te hebben gedraaid in Parijse clubs verhuisde hij in de vroege jaren zeventig naar Milaan, waar hij de clubscene leerde kennen van binnenuit. In Bologna ontmoette hij de jonge muziekstudent Mauro Malavasi, een pianist en arrangeur die zijn opleiding had genoten aan het conservatorium van Bologna. Samen richtten zij Goody Music Productions op, een productiebedrijf met een studio in Bologna en grote ambities.
Hun methode was doordacht en slim. De instrumentale opnames werden vastgelegd in Bologna’s Fonoprint Studios, waar kernmelodieën, arrangementen en basissporen werden ontwikkeld door een groep Italiaanse muzikanten. De banden reisden vervolgens mee naar New York, waar in eersteklas studio’s als de Power Station de vocale partijen werden toegevoegd door Amerikaanse sessiezangers. Dit transatlantische model stelde Petrus en Malavasi in staat om de lagere kosten van de Italiaanse opnameinfrastructuur te combineren met de ritmische precisie en soul van Amerikaanse uitvoerenden.
Vóór Change hadden Petrus en Malavasi al geëxperimenteerd met projecten als Macho, Revanche en de Peter Jacques Band. Met de komst van de jaren tachtig verlegden zij hun koers van de bonkende discosound naar een meer soulvolle pop-R&B-georiënteerde klank. Samen met bassist Davide Romani en gitarist Paolo Gianolio legden ze in december 1979 een reeks grooves vast in Bologna, waarna ze de tapes meenamen naar New York op zoek naar geschikte zangers. Wat ze vonden, zou de rest van het verhaal bepalen: de ervaren sessiezangeres Jocelyn Brown, op dat moment ook actief als leadzangeres van disco-act Inner Life, en een tot dan grotendeels onbekende stem die zijn grote doorbraak nog moest maken, Luther Vandross.
A Lover’s Holiday
‘A Lover’s Holiday’ is de debuutsingle van Change, afkomstig van het album ‘The Glow of Love’. Het nummer werd geschreven door bassist en componist Davide Romani en tekstschrijfster Tanyayette Willoughby, en instrumentaal opgenomen in de Fonoprint Studios in Bologna. De vocale opnames en het mixproces vonden daarna plaats in de Power Station in New York. De productie droeg de handtekening van Jacques Fred Petrus, maar de muzikale ziel van het nummer was het werk van Romani.
Op ‘A Lover’s Holiday’ verzorgde Jocelyn Brown de leadzang, samen met andere achtergrondzangers. Luther Vandross reserveerde zijn stem voor de twee andere singles van het album: ‘The Glow of Love’ en ‘Searching’. De tekst van het nummer is speels en feestelijk, draait rond het thema van een romantische ontmoeting op een dansfeest en bezit een cinematografisch openingsvers: een beschrijving van een donkere stad, een saaie party, en dan plotseling de klik van twee mensen die hun handen in elkaar leggen.
Qua stijl bewoog ‘A Lover’s Holiday’ zich op het raakvlak van post-disco en soul. De rijke, gelaagde arrangementen, de strakke ritmesectie en de vloeiende melodielijnen riepen onmiskenbaar herinneringen op aan Chic, de New Yorkse band rondom Nile Rodgers en Bernard Edwards die het dansmuzieklandschap van de late jaren zeventig zo sterk had bepaald. Toch had Change een eigen signatuur: iets van Europese ingetogenheid en verfijning dat het geheel onderscheidde van de meer directe R&B-sound die in de Amerikaanse steden domineerde. Critici noemden het verschil wel eens het onderscheid tussen Europese finesse en Amerikaans groove-instinct, twee benaderingen die in Change op een onwaarschijnlijk harmonieuze manier samenkwamen.
Commercieel sloeg het nummer in als een bom op de dansvloeren. ‘A Lover’s Holiday’, samen met de titeltrack ‘The Glow of Love’ en ‘Searching’, brachten een unieke prestatie tot stand: de drie singles stonden negen weken lang gelijktijdig op nummer één in de Amerikaanse danslijsten, een record dat tot op heden niet is geëvenaard. Daarnaast bereikte ‘A Lover’s Holiday’ de vierde positie op de Billboard Hot Soul Singles, de veertigste plek op de Hot 100, nummer veertien in de Britse Singles Chart, nummer vijftien in de Nederlandse Top 40, en nummer negentien in België.
Daarmee was het een van de zeldzame Europees geproduceerde singles die aan weerszijden van de Atlantische Oceaan aansloeg. In het tijdperk van Blondie, Diana Ross, The Commodores en de allereerste synthesizerhits van Gary Numan en The Human League bevond Change zich in bijzonder gezelschap: muzikanten die de overgang van disco naar de jaren tachtig probeerden te definiëren, elk op hun eigen manier.
Happy Mondays
Het leven van grote platen stopt niet op het moment van uitkomen. Soms begint het op dat moment pas echt, wanneer een volgende generatie muzikanten de groove ontdekt en er iets geheel eigens mee doet. Tien jaar na de release van ‘A Lover’s Holiday’ werd het nummer opgepikt door een stel Mancuniërs die de dansvloer vanuit een heel andere hoek betraden. De Happy Mondays, de vedetten van de Madchester-beweging die rond 1990 haar hoogtepunt beleefde, sampelden de groove van ‘A Lover’s Holiday’ voor hun eigen nummer ‘Holiday’, dat verscheen op het album ‘Pills ‘n’ Thrills and Bellyaches’. Het is geen cover maar een volstrekt eigen compositie, waarbij de sample als fundament dient onder de herkenbare klank van de Mondays.
Geproduceerd door Paul Oakenfold en Steve Osborne, klonk ‘Holiday’ radicaal anders dan het origineel. Waar ‘A Lover’s Holiday’ heerlijk zonnig en licht was, gaf de Madchester-versie het materiaal een rauwere, psychedelische ondertoon, passend bij de ecstasy geïnfuseerde ravecultuur van Manchester anno 1990. Shaun Ryders typisch verweerde stemgeluid, de zware gitaarpartijen en de hypnotische beatstructuur maakten van het nummer een trippy indie-dancetrack die volstrekt eigen aanvoelde. Dat de warme groove van het origineel daarin herkenbaar bleef, is een bewijs van de tijdloze kracht van de oorspronkelijke productie.
Het album ‘Pills ‘n’ Thrills and Bellyaches’ werd het commerciële hoogtepunt van de Happy Mondays en bereikte de vierde positie in de Britse albumlijst. Het feit dat juist dit album een sample van ‘A Lover’s Holiday’ bevat, maakt het nummer tot een onverwachte schakel tussen de Italiaans-Amerikaanse post-discowereld van 1980 en de Britse indie-dancescene van tien jaar later.
De Mancuniërs stonden daarin niet alleen. In 1999 bouwde het Amerikaanse hiphoptrio Naughty by Nature zijn single ‘Holiday’ volledig op rond een flink vertraagde versie van dezelfde groove. Dat twee zo verschillende artiesten, uit twee zo verschillende muzikale werelden en decennia, onafhankelijk van elkaar naar hetzelfde nummer grepen, zegt alles over de magneetwerking van wat Romani en zijn medewerkers in 1979 in Bologna op de band vastlegden.
The Glow of Love
‘A Lover’s Holiday’ was de debuutsingle, maar het album waarop het verscheen was minstens zo memorabel. ‘The Glow of Love’, uitgebracht in april 1980, was het debuutstudioalbum van het Italiaans-Amerikaans ensemble Change. Alle drie de singles van het album, ‘A Lover’s Holiday’, ‘Searching’ en de titeltrack, bereikten tegelijkertijd de top van de Amerikaanse danslijst en bezetten die positie gedurende negen aaneengesloten weken van mei tot juni 1980. Het album bereikte de negenentwintigste plek op de Billboard Album Chart en de tiende plek op de Billboard Black Albums Chart en werd door Billboard uitgeroepen tot het beste discoalbum van 1980.
Het album ontving zeven Grammy Award-nominaties, een feit dat in de herinneringen aan Change nogal eens vergeten wordt. Dat een debuutalbum van een Italiaans-Amerikaans studioproject het Grammy-circuit haalde, vertelt iets over de muzikale kwaliteit en het bereik van de plaat.
Bijzonder was ook de rol van het album als lanceerplatform voor Luther Vandross. Zijn stem op de titeltrack ‘The Glow of Love’ en op ‘Searching’ trok de aandacht van het grote publiek, lang voordat hij zijn solocarrière officieel zou lanceren. De ingetogen titeltrack die Vandross zong werd echter juist een radiohit en toont aan dat niet alles wat Change opnam gericht was op de dansvloer. Dat Vandross later zou uitgroeien tot een van de grootste soulzangers van zijn generatie, is in de terugblik onlosmakelijk verbonden met de twee tracks die hij bijdroeg aan dit album.
Searching
Als er één nummer is dat de muzikale reikwijdte van Change op dit album nog duidelijker laat zien dan ‘A Lover’s Holiday’, dan is het ‘Searching’. Eveneens afkomstig van ‘The Glow of Love’, was dit de derde single van de band en het nummer dat misschien wel het duidelijkst de stem van Luther Vandross presenteerde aan wie nog niet eerder van hem had gehoord.
Waar ‘A Lover’s Holiday’ draait om beweging en feestelijke sfeer, is ‘Searching’ een complexer emotioneel verhaal, een smeekbede en een zoektocht tegelijk, verpakt in een arrangement dat nergens aan pracht inboet. Het nummer droeg bij aan de ongelooflijke prestatie waarbij drie singles van hetzelfde album gelijktijdig de top van de Amerikaanse danslijst bezetten. In het Verenigd Koninkrijk was ‘Searching’ zelfs de meest succesvolle single van Change: het stond tien weken in de hitlijsten en bereikte een piekpositie van nummer elf.
Het succes van ‘Searching’ had ook gevolgen buiten de muziek zelf. Het was het nummer dat voor velen het bewijs leverde dat Luther Vandross klaar was voor een solocarrière. Niet lang daarna debuteerde hij solo met ‘Never Too Much’, het begin van een van de meest indrukwekkende R&B-carrières van de jaren tachtig. Zijn aanwezigheid op ‘The Glow of Love’ is daarmee niet alleen een historische voetnoot, maar een van de mooiste toevalstreffers in de popmuziekgeschiedschrijving: een studioproject dat als bijproduct de doorstart van een legende faciliteerde.
Change hield het niet bij één album. Na het fenomenale debuut volgden ‘Miracles’ in 1981, ‘Sharing Your Love’ in 1982, ‘This Is Your Time’ in 1983 en ‘Change of Heart’ in 1984, het laatste album waarvoor producenten Jimmy Jam en Terry Lewis werden aangetrokken. Na ‘Miracles’ vertrokken zowel Jocelyn Brown als Luther Vandross. Brown koos voor de voortzetting van haar werk met Inner Life, terwijl Vandross en Petrus geen overeenstemming bereikten over contractuele kwesties. Beiden bleven nog wel korte tijd actief als achtergrondzangers voor het project.
Het tragische einde van de originele Change-periode was de moord op Jacques Fred Petrus in het voorjaar van 1987 op Guadeloupe. Hij was negenendertig jaar oud. Petrus werd in de nacht van 8 juni thuis neergeschoten door een Zwitserse schutter, met wie hij eerder die nacht in conflict was geraakt in zijn eigen club L’Elysée Matignon in Le Gosier. Met zijn dood verloor de wereld van de dansmuziek een van zijn meest originele en enigmatische architecten, een man die had aangetoond dat soul en funk niet per se in Amerika hoefden te worden gemaakt om authentiek te klinken.
‘A Lover’s Holiday’ bleef al die tijd leven. Het nummer werd gesampeld door Naughty by Nature voor hun track ‘Holiday’ in 1999, en door de Happy Mondays opgenomen in de erfenis van de Madchester-beweging. In het vinylcircuit zijn de originele twaalfinchs nog altijd gewilde bezittingen. En op elke dansvloer waar de plaat wordt gedraaid, werkt de magie nog precies zoals in 1980: een combinatie van ritme, warmte en melodie die mensen vanzelf doet bewegen.
Dat is het kenmerk van een echte parel. Ze slijt niet.