Jalen Ngonda brengt vandaag via Daptone Records zijn tweede album ‘Doctrine of Love’ uit, tien songs diep geworteld in de soul van de jaren vijftig en zestig, geproduceerd door Vince Chiarito en Michael Buckley.
Wie in 2023 de recensie van Ngonda’s debuut ‘Come Around and Love Me’ op Maxazine las, weet dat de verwachtingen voor dit tweede album niet gering zijn. Het debuut was ronduit indrukwekkend: Marvin Gaye en Curtis Mayfield als referentiekader, sublieme productie, en een stem die je niet zomaar vergeet. Ngonda bewees dat retrosoul in de goede handen geen nostalgie is maar pure aanwezigheid. De vraag was: wat doe je daarna?
Het antwoord is onverwacht. In plaats van een stap vooruit te zetten, zet Ngonda een stap verder terug. Niet naar de vroege jaren zeventig van ‘Come Around and Love Me’, maar naar het ruwere, directere register van midden jaren zestig. New Orleans R&B, Chicago soul, Detroit in zijn meest ongepolijste gedaante. De tijdmachine gaat nog een slag verder terug, en dat is een bewuste artistieke keuze die je kunt bewonderen of betreuren, afhankelijk van je verwachtingen.
Vince Chiarito en Michael Buckley, die ook het debuut produceerden, zijn precies de juiste mensen om dit album te maken. Chiarito, bekend van Ikebe Shakedown en jarenlang de begeleidingsband van wijlen Charles Bradley, weet als geen ander hoe je een opname laat klinken alsof hij in 1965 in een studio in Detroit is opgenomen zonder dat het een pastiche wordt. De rijke sound, de inherente swing, het DNA van de grote Daptone-producties: het zit er allemaal in. Bradley is er niet meer, zijn geluid wel. Niet hetzelfde, want het register van Ngonda is totaal anders, maar de warmte en de instinctieve muzikaliteit die Daptone al decennia als handelsmerk heeft, zitten diep in elk arrangement van dit album. Buckley tekent voor de strijkersarrangementen die op het debuut al zo overtuigend waren en die hier opnieuw lucht en ruimte geven zonder te verzanden in sentimentaliteit.
‘Anyone In Love’, de opener, is puur Marvin Gaye-chemie. Prachtige backingvocals, een strijkersarrangement dat lucht heeft en ruimte laat, en Ngonda’s stem die daarin zweeft als iemand die precies weet wat hij doet. Een betere opening had je je niet kunnen wensen. ‘Doctrine of Love’, de titeltrack, had een verloren Sharon Jones-opname kunnen zijn. Staccato, met grote ruimte voor vocale interpretatie, een gospelkracht in de crescendo’s die je optilt. Live moet dit een beest van een nummer zijn. ‘Mr. Train Conductor’ is de dancefloor killer die het album nodig heeft: lichte, zoele percussie, een swing die je niet kunt tegenhouden, en backingvocals die het geheel naar een ander niveau tillen. Die backingvocals komen van Saundra Williams, Ameerah Kindle en Kevin Keys, zo bevestigde labelbaas Neal Sugarman. Williams, die een generatie lang de stem achter Sharon Jones was en de laatste jaren regelmatig te horen is bij Mavis Staples, geeft het nummer een gezag dat je niet kunt aanleren. Kay en Kevin Keys stonden ook al op het debuut en weten precies wat Ngonda nodig heeft. ‘Hannah, What’s the Matter?’ is het moment waarop Ngonda echt losbarst. De Daptone-blazers gaan mee, de ruimte is er, en Ngonda neemt die ruimte met beide handen. Het is het meest uitbundige nummer van het album en bewijst dat hij ook wanneer hij de teugels laat vieren de controle behoudt.
Het plafond voor dit album zit in de ambitie. Hier ligt ook de enige voorbehoud. ‘Doctrine of Love’ is een album van bijna onstuitbare kwaliteit, maar het beweegt zich zo zorgvuldig binnen de grenzen van zijn gekozen tijdvak dat het zichzelf het plafond oplegt. Ngonda citeert graag zijn eigen geloofsbelijdenis: hij luistert vrijwel niets dat na 1972 is uitgebracht. Dat hoor je. Het album ademt die eerlijkheid. Maar het is ook precies de reden waarom je als recensent een onderscheid moet maken tussen een album dat alles goed doet en een album dat iets nieuws zegt. ‘Doctrine of Love’ doet het eerste met bravoure. Het tweede niet en dat is een bewuste keuze, geen tekortkoming.
Laten we ook dit vaststellen: Jalen Ngonda is een fenomeen. De vergelijkingen met Marvin Gaye, Sharon Jones, Charles Bradley zijn begrijpelijk en in de context van dit album nuttig, maar ze schieten uiteindelijk tekort. De man heeft een eigen stem, een eigen aanwezigheid, een eigen manier van zingen die niemand anders heeft. Nederlandse muziekliefhebbers krijgen de kans dat zelf te ondervinden: op 10 juli staat hij op het NN North Sea Jazz Festival in Rotterdam, op 2 oktober in Paradiso en op 3 oktober in De Oosterpoort in Groningen.
‘Doctrine of Love’ is het werk van een artiest die weet wat hij wil, die het met meesterlijke middelen uitvoert, en die er bewust voor kiest geen stap opzij te zetten. Dat is zowel zijn kracht als zijn zelfopgelegde beperking. En dat levert een album op dat je keer op keer wil horen. (Jan Vranken)(8/10) (Daptone Records)