Er zijn bands die muziek maken, en er zijn bands die proberen er een complete visie op de wereld omheen te bouwen. Het Zuid-Afrikaanse collectief L8 Antique behoort duidelijk tot die laatste categorie. De groep werd opgericht in 2007 en beschrijft zichzelf niet simpelweg als muzikanten, maar als bewaarders van erfgoed en hoeders van eeuwenoude kennis. Hun filosofie wordt samengevat in twee woorden: Ancestral Intelligence, oftewel A.I.
Met hun nieuwste werk en het zich ontwikkelende concept NTU Futurism kijkt L8 Antique tegelijkertijd achteruit en vooruit. Hun muziek put diep uit Afrikaanse inheemse tradities, talen, spiritualiteit en filosofie, terwijl technologie, elektronische productie en kunstmatige intelligentie worden omarmd als hulpmiddelen om zich voor te stellen wat hierna komt. Voor L8 Antique zijn deze ideeën geen tegenpolen. Ze maken deel uit van dezelfde ononderbroken ontwikkeling.
“De inspiratie voor de titel NTU Futurism ontstond toen we in december 2024 in de studio ons album aan het opnemen waren”, legt het collectief uit. “Dat was het moment waarop de vonk oversloeg.” Het concept groeide al snel uit tot veel meer dan alleen een albumtitel. “NTU Futurism gaat over het nu creëren van de toekomst door technologie, spiritualiteit en muziek als één energie samen te brengen.”
Centraal staat NTU, dat het collectief beschouwt als de universele levenskracht die al het bestaande met elkaar verbindt. Mensen, de natuur, voorwerpen, ruimte, tijd en verschillende manieren van bestaan zijn geen afzonderlijke categorieën, maar onderling verbonden uitdrukkingen van dezelfde energie. Voor L8 Antique wordt muziek het middel waarmee die verbindingen kunnen worden onderzocht.
“Wij zijn de brug tussen het verleden, het heden en de toekomst”, zeggen ze. “Voor mij persoonlijk is het niet alleen een concept, maar ook een genre dat wereldwijd erkend zal worden.”
Herinneren om vooruit te kunnen gaan
De filosofie achter NTU Futurism heeft ook de manier gevormd waarop L8 Antique muziek componeert. In plaats van te beginnen met een conventionele vraag als hoe een nummer moet klinken, vraagt het collectief zich af welke energie het creëert en waarmee die energie verbinding maakt. Hun muzikale identiteit, zo stellen ze, werd al lang vóór het daadwerkelijke opnameproces gevormd.
“Het begint bij het allereerste ontstaan van de muziek, wanneer een idee van een eenvoudige voicenote terechtkomt bij de muzikanten die het leren, interpreteren en vormgeven.” De muzikanten zelf worden vaak de eerste toetssteen om te bepalen of het idee werkt. “Zij zijn vaak de eersten die bevestigen dat het klinkt als niets wat ze eerder hebben gehoord.”
Die weigering om zich aan conventies te conformeren is bewust. Het uitgangspunt van L8 Antique is inheemse muziek, met name gezangen en trancetradities. Van daaruit breidt het geluid zich uit met verschillende ritmes, talen, instrumenten en technologieën. Vooral Afrikaanse folk en inheemse muziek blijven het collectief na aan het hart liggen. In plaats van zich te beperken tot één taalkundige of culturele traditie, putten ze uit de tradities van verschillende stammen, die ze benaderen vanuit onderzoek en ontdekking.
Het resultaat is een geluid dat zich moeilijk laat onderbrengen in één conventioneel genre. En precies dát is de bedoeling.
Emandulo, Namhlanje, Kusasa
De filosofie van L8 Antique verdeelt tijd in drie onderling verbonden dimensies: Emandulo, Namhlanje en Kusasa, het verleden, het heden en de toekomst. Emandulo leeft voort in taal, geschiedenis en de manier waarop ouderen met elkaar omgingen. Namhlanje wordt vertegenwoordigd door de hedendaagse instrumenten en technologieën die worden gebruikt om de muziek te creëren.
Kusasa staat voor groei door herinnering: het idee dat vooruitgaan vereist dat we ons herinneren wie we zijn. Kunstmatige intelligentie maakt onvermijdelijk deel uit van die toekomst. “We kunnen er niet voor weglopen”, zegt het collectief.
Technologie wordt echter niet gezien als vervanging van traditie. In plaats daarvan wordt ze een extra instrument waarmee erfgoed kan blijven bestaan en zich kan ontwikkelen. Tijdens het opnameproces werden MIDI en softwareplug-ins gebruikt om instrumenten na te bootsen waartoe de muzikanten fysiek geen toegang hadden. Voor L8 Antique is dat geen compromis, maar een vorm van behoud door innovatie.
“Geschiedenis kan worden veranderd, maar wanneer die op de juiste manier wordt gedocumenteerd en bewaard, zullen mensen weten wie ze zijn en waar ze vandaan komen.”
Muziek als heilige technologie
Misschien wel het meest onderscheidende aspect van de filosofie van L8 Antique is de manier waarop ze naar optredens kijken. Wat er op het podium gebeurt, omschrijven ze niet simpelweg als een concert. Ze noemen het een ceremonie.
“We omschrijven ons werk als heilige technologie”, leggen ze uit. “Muziek heeft de kracht om te helen, af te stemmen, te transformeren en te herstellen.” Het idee vindt zijn oorsprong diep in Afrikaanse spirituele tradities, waarin muziek, gezangen en zang historisch gezien onderdeel zijn geweest van helings- en ceremoniële processen. Die filosofie wordt rechtstreeks meegenomen naar de studio en het podium.
Het collectief vertelt dat spirituele rituelen onderdeel zijn van het opnameproces. Zo heeft engineer en coproducer Matthew Fink Itumeleng gevraagd om impepho in de studio te branden, om daarmee de juiste ruimte te creëren. Op het podium verandert die ceremoniële benadering in een gezamenlijke ervaring.
“Impepho helpt die ceremoniële ruimte te creëren en voorouderlijke begeleiding op te roepen”, leggen ze uit. “Het herinnert ons eraan dat dit een energetische ervaring is die door performers en publiek samen wordt gedeeld.” Het publiek kijkt daardoor nooit alleen maar toe. Het neemt deel. Volgens L8 Antique kan die ervaring diep persoonlijk zijn. Na optredens stappen bezoekers soms op hen af om te vertellen dat wat ze hebben meegemaakt voor hen als een helende ervaring voelde.
Die verbinding werd tijdens de COVID-19-pandemie bijzonder duidelijk, toen liveoptredens plotseling hun fysieke publiek verloren. Het ontbreken van dat publiek maakte duidelijk hoe belangrijk die gedeelde energie was geweest. “Samen bouwen we een energetische en spirituele ervaring op”, zeggen ze.
Hun hoop is dat het publiek naar huis gaat met een gevoel van ontwaken, inspiratie en verbondenheid, niet alleen met de muzikanten, maar ook met zichzelf, met elkaar en met iets dat groter is dan henzelf.
Ubuntu in de praktijk
Aan alles ligt Ubuntu ten grondslag. Voor L8 Antique is Ubuntu niet simpelweg een bekend filosofisch begrip. Het is NTU in de praktijk. “Ubuntu is NTU in actie”, leggen ze uit. “NTU is de universele levenskracht die al het bestaande met elkaar verbindt, en Ubuntu geeft uitdrukking aan die verbinding in de manier waarop we met elkaar omgaan.” Die boodschap komt terug in de teksten, de muziek en de bredere missie van de band.
Nummers als Babodje, uitgevoerd in het Khelobedu, dragen boodschappen uit over liefde, respect en eenheid, terwijl nummers in het isiZulu en Sepedi op vergelijkbare wijze thema’s als goddelijke herinnering en menselijke verbondenheid onderzoeken. Het collectief beschouwt Zuid-Afrika als de culturele voedingsbodem waaruit zowel L8 Antique als NTU Futurism zijn voortgekomen.
Toch reiken hun ambities verder dan Zuid-Afrika. Ze zijn nadrukkelijk mondiaal. “We willen dat de wereld de spirituele klanken van Afrika ervaart, vooral die uit de SADC-regio.” Die internationale ambitie betekent niet dat ze hun wortels willen verlaten. Integendeel. Hun boodschap aan jonge Afrikaanse muzikanten is eenvoudig: omarm waar je vandaan komt. “Het is je superkracht”, zeggen ze. “Het is wat jou onderscheidt.”
Een geluid zonder grenzen
Hoewel de muziek van L8 Antique stevig geworteld is in Afrikaanse inheemse tradities, beschouwt het collectief die tradities niet als van elkaar geïsoleerd. “Als je goed kijkt, zijn al deze muzikale tradities met elkaar verweven. Ze vormen één inheems geluid.”
Invloeden van buitenaf hebben zeker een rol gespeeld, maar L8 Antique behandelt die invloeden niet als afzonderlijke ingrediënten. Ze nemen ze op in iets wat ze als volledig eigen beschouwen. Ook improvisatie speelt een belangrijke rol.
Voor het collectief begint improvisatie met iets eenvoudigs: iemand die uiting geeft aan wat hij of zij vanbinnen hoort. Hun nummers volgen hetzelfde principe, waardoor spontane expressie al vanaf de vroegste stadia in de muziek kan ontstaan. Er is dan ook geen rigide formule.
“We plannen eigenlijk niet echt”, zeggen ze. “Het is vrijheid van expressie. Dat is wat muziek is, een universele taal.” Toch draagt ieder nummer een duidelijke intentie. “Elk nummer is een les. Elk nummer is een gebed.” Daarom wordt het album niet simpelweg gezien als een verzameling opnamen. “Dit album is niet zomaar een verzameling nummers, het is gemaakt met liefde.”
Van erfgoed naar beweging
L8 Antique gelooft dat muziek altijd het vermogen heeft gehad om de samenleving ver buiten het podium te beïnvloeden. Muziek kan mode, politiek, emoties, sportcultuur en gemeenschappen vormgeven. Gebeurtenissen als Live Aid lieten zien dat muziek mensen rond een gemeenschappelijk doel kan verenigen.
Het collectief gelooft dat hetzelfde principe kan worden toegepast op NTU Futurism. “Het is de intentie van de boodschap die we overbrengen die er een beweging van maakt.” Die boodschap draait uiteindelijk om eenheid. “We mogen er verschillend uitzien, maar we zijn één.”
Voor L8 Antique is muzikale evolutie daarom onlosmakelijk verbonden met menselijke evolutie. Ze zijn niet geïnteresseerd in het simpelweg volgen van trends of het maken van muziek die comfortabel binnen een bestaande categorie past. Ze willen dat het geluid nieuwe oren bereikt en originaliteit stimuleert.
Ze geloven bovendien dat de filosofie achter de muziek voldoende inhoud heeft om verder te reiken dan opnamen en optredens. Er bestaan inmiddels documenten die volledig aan NTU Futurism zijn gewijd, terwijl het verhaal over hoe L8 Antique zelf is ontstaan volgens hen op een dag een boek zou kunnen worden. Het is duidelijk dat er nog een veel groter verhaal wordt geschreven.
De toekomst is nu
Wanneer je L8 Antique vraagt waar ze willen optreden, is het antwoord veelzeggend. Er is niet één stad, festival of publiek dat hen meer moet horen dan een ander. Hun missie is mondiaal.
Ze zien zichzelf als vertegenwoordigers van het Afrikaanse continent, terwijl ze tegelijkertijd publiek overal ter wereld willen uitnodigen om de ritmes, talen, filosofieën en manieren van leven van Afrika te ervaren. Die ambitie klinkt misschien enorm, maar binnen de filosofie van het collectief is ze logisch. Als NTU staat voor een oneindige levenskracht die al het bestaande met elkaar verbindt, kan er ook geen geografische bestemming zijn die belangrijker is dan een andere.
De bestemming is de mensheid zelf. En uiteindelijk is dat wat L8 Antique met hun muziek willen bereiken. “Wij zijn hier om mensen wakker te schudden voor de God die zij zelf zijn.”
Het is een ambitieuze uitspraak, maar tegelijkertijd een uitspraak die de omvang van hun visie treffend weergeeft. L8 Antique wil niet simpelweg oude klanken nieuw leven inblazen. Ze willen voorouderlijke kennis meenemen naar de toekomst zonder de betekenis ervan te verliezen. Ze willen dat technologie het geheugen dient in plaats van het uit te wissen. Ze willen van optredens participatie maken en van muziek een vorm van verbinding.
Het belangrijkste is misschien wel dat ze mensen willen herinneren aan iets waarvan ze geloven dat het moderne leven ons heeft geleerd te vergeten. “Wij zijn niet van elkaar gescheiden, wij zijn uitdrukkingen van de oneindige levenskracht van NTU.”
Voor L8 Antique is het verleden niet iets dat achtergelaten moet worden. Het is het fundament waarop de toekomst kan worden gebouwd. En ergens tussen de stem van de voorouders, de moderne studio en de mogelijkheden van kunstmatige intelligentie ontstaat volgens hen nu al een nieuwe muzikale taal.