Een mastodont is een kolossale dikhuidige planteneter met slagtanden en knobbelige kiezen. Prima naam voor een band. Het verhaal wil dat de helaas in 2025 overleden gitarist Brent Hinds naar de tatoeage van een Bantha-schedel keek die gitarist Bill Kelliher op zijn arm had en zich bedacht dat Mastodon een prima naam voor de band zou zijn. Gelukkig maar, want eerdere ideeën als Abra Cadaver, Savage Hamper of Rabid Taxi zouden wellicht toch wat minder breed resoneren.
Met ‘Marrow Deep’ komt Mastodon inmiddels met zijn negende studioalbum. Dit keer zonder Brent Hinds, die kort daarvoor de band verliet vanwege frictie, gebruik en een verschil van visie. Het vertrek kreeg door zijn overlijden in 2025 uiteraard een veel zwaardere lading. Na 25 jaar wordt een band bovendien een tweede familie, zeker wanneer de bezetting al die jaren grotendeels stabiel is gebleven.
Dat komt ook tot uiting op het derde nummer van het album, ‘Your Ghost Again’. De titel alleen al zegt veel. De herinnering aan Brent lijkt voortdurend op de achtergrond aanwezig en de energie van drummer Brann Dailor geeft het nummer regelmatig extra stuwing. Het is een nummer waarin het gemis niet wordt uitgesproken met grote gebaren, maar vooral voelbaar is in de muziek.
Maar zoals het Mastodon betaamt, start het album ook groots en krachtig met ‘Barbarian’s Blood’, een savage opening, met tempowisselingen waar Mastodon inmiddels bijna patent op lijkt te hebben. Strak, gedegen en met verve uitgevoerd. Het is meteen duidelijk dat de band niet van plan is om na 25 jaar gas terug te nemen.
Met ‘Marrow Deep’ komt twintig jaar na ‘Blood Mountain’ bovendien een hernieuwde samenwerking met Josh Homme van Queens of the Stone Age in het nummer ‘Snakes for Dinner’. Het geeft gelijk ook een nadrukkelijkere kennismaking met de gitarist die Brent Hinds in Mastodon heeft vervangen: Nick Johnston. Johnston geeft met een stevige solo zijn visitekaartje af en laat horen dat hij niet alleen als vervanger van Hinds is aangetrokken, maar ook daadwerkelijk iets aan de band kan toevoegen. Hij krijgt bovendien mede de credits voor het schrijven van het nummer.
De variatie in talent en individuele bijdragen is sowieso een sterke kant van de band. Bassist Troy Sanders levert de diepste en ruigste zang in de nummers, daar waar drummer Brann Dailor juist de meer melodieuze partijen voor zijn rekening neemt. Gitarist Bill Kelliher levert veelal een bijdrage aan de achtergrondzang. Die verschillende stemmen en muzikale rollen zorgen ervoor dat Mastodon nooit volledig op één gezicht of één geluid leunt.
De muzikaliteit van alle bandleden zorgt er ook voor dat er veel ideeën, dynamiek en wisselingen in de nummers zitten. In één Mastodon-nummer kan daardoor ontzettend veel gebeuren. Dat is een van de sterke punten van de band, maar tegelijkertijd ook een kleine kanttekening bij ‘Marrow Deep’.
Het kan er soms namelijk toe bijdragen dat er weinig ademruimte lijkt te zijn. Als je even met je ogen knippert, heb je zomaar een belangrijke passage gemist. Luisteren naar Mastodon vraagt focus om alles mee te krijgen wat de bandleden erin hebben gestopt. Dat maakt ‘Marrow Deep’ misschien niet het meest toegankelijke album voor een vluchtige luisterbeurt. Daar staat tegenover dat degene die van een goed gevuld album houdt, met veel nuances en details, aan ‘Marrow Deep’ geen buil valt. Er valt juist bij herhaald luisteren steeds weer iets nieuws te ontdekken.
Met name wat verder naar het einde geeft Mastodon blijk dat het nog geen fossiel is. ‘The Vanishing’, met een heerlijke basbijdrage van Geezer Butler en gastvocalen van Gojira’s Joe Duplantier, is daar een mooi voorbeeld van. Het nummer geeft het album opnieuw een andere kleur. Ook de afsluiter ‘The Three Fates’ zorgt voor een wervelende finish.
‘Marrow Deep’ is daarmee geen album waarop Mastodon zichzelf opnieuw volledig uitvindt. Daarvoor is de herkenbare handtekening van de band te sterk aanwezig. Maar misschien hoeft dat na 25 jaar ook helemaal niet. De band klinkt nog altijd als Mastodon, terwijl de komst van Nick Johnston en de gebeurtenissen rond Brent Hinds wel degelijk een nieuwe laag aan het geluid en vooral aan de betekenis van het album toevoegen. Mastodon is nog niet uitgestorven en doet er nog steeds toe. (8/10) (Loma Vista)