Bijna drie decennia lang zweefde het als een mythe door de hiphopwereld: een volledig album van Nas en DJ Premier. Sinds de cover van Scratch Magazine in januari 2006 was het een belofte die nooit werd ingelost, een album dat verschoof van gerucht naar legende. Nu, in 2025, sluit ‘Light-Years’ eindelijk Mass Appeal’s ‘Legend Has It’-serie af, een jaar waarin veteranen zoals Ghostface Killah, Raekwon en Mobb Deep opnieuw het toneel betraden. De vraag die over dit project hangt is simpel maar pijnlijk: was het wachten het waard?
Het antwoord is gecompliceerd. ‘Light-Years’ is geen triomf van heropleving, maar evenmin een teleurstelling. Het is een album gemaakt door twee mannen die op hun 52ste en 59ste nog steeds kunnen rappen en produceren met technische brille, maar die niet meer aan de voorhoede van hun vakmanschap staan. Premiers productie klinkt opvallend ingetogen voor een plaat van vijftien tracks. De drums blijven bonken met die typische New York-rand, de samples worden geselecteerd met een oog voor zowel verdriet als nostalgie, maar waar zijn de momenten die je adem afsnijden? Het Billy Joel-sample op ‘NY State of Mind Pt. 3’ voelt geforceerd en ongemakkelijk, alsof Premier zijn eigen iconische ‘Illmatic’-productie probeert te evenaren en struikelt over het gewicht van geschiedenis.
Nas zelf arriveert met een stem die klinkt als geslepen leer, nog steeds scherp, nog steeds veelzijdig, maar zonder het hongerige vuur dat zijn recente ‘King’s Disease’ en ‘Magic’-trilogieën met Hit-Boy kenmerkte. Waar hij tussen 2020 en 2023 zes opeenvolgende solide tot briljante albums afleverde, voelt ‘Light-Years’ alsof de rapper op de automatische piloot vliegt. Op ‘GiT Ready’ rapt hij over crypto-investeringen en noemt hij alle New Yorkse sportteams op. Het zijn momenten die je doen terugverlangen naar de messcherpe focus van zijn recente werk.
Toch heeft het album zijn kracht. De opener ‘My Life Is Real’ zet de toon met Premiers kenmerkende scratches en dreigende pianotoetsen, een blauwdruk die effectief blijft, zelfs als het niet nieuw is. Nas klinkt zelfverzekerd wanneer hij verklaart: “Already classic before you heard it, the spoiler was all my feature verses.” Het is een hint van de arrogantie die nodig is om decennia aan verwachtingen te dragen. ‘Madman’ tilt het energieniveau op met enge strijkers over dreunende bas, terwijl ‘Pause Tapes’ een ode brengt aan het pre-digitale tijdperk van beatmaking, compleet met cassettebandruis en vinylcrackle die je terugvoert naar kamers vol Johnny Taylor-platen.
De thematische kern van ‘Light-Years’ draait om tijd, het dragen ervan, het overleven ervan, en de druk van een erfenis die zwaarder weegt dan goud. ‘Junkie’ presenteert Nas’ relatie met hiphop als een verslaving waarvan hij niet kan genezen. “Bruh, I’m supposed to kick this habit, done with it, had my fun with it, hard to let it go, how could you when you in love with it?” Hij heeft de muziek nodig als zijn ochtendkoffie, kan niet functioneren met substituten. Het is een ontroerend moment dat verder gaat dan slimme woordspelingen.
De critici zijn verdeeld. Rolling Stone oordeelde dat de twee niet meer aan de absolute top van hun kunnen zitten, terwijl Clash Magazine juist stelde dat Nas op topvorm is en Premier fantastische beats levert. Hip Hop Golden Age noemde het een rauwe, authentieke hiphop-plaat, maar gebruikers op Rate Your Music spraken van enkele van de meest oninteressante beats uit Premiers carrière. Complex erkende dat nostalgie centraal staat, met Nas die dieper in een historicusrol kruipt, niet alleen herinneringen ophalen, maar actief de culturele lijn cureren.
Het probleem is dat ‘Light-Years’ gevangen zit tussen twee werelden. Het probeert niet relevant te zijn voor 2025, maar het kan ook de magie van ‘Illmatic’ niet opnieuw vangen. Wat overblijft is een album dat klinkt als twee meesters die nog steeds hun vak beheersen, maar geen nieuwe trucs meer te leren hebben. Premiers ingetogenheid dient de teksten, maar mist soms het vurige eclat dat zijn jaren negentig-werk onsterfelijk maakte. Nas kan nog steeds binnen één vers verschuiven van straatreportage naar tech-mogul-flexing naar vaderlijke zachtheid, maar de punchlines landen niet altijd met dezelfde impact.
‘Light-Years’ is uiteindelijk een viering van hiphopcultuur, een tijdcapsule voor degenen die, zoals Nas het zelf uitdrukte, vastzitten in de jaren negentig. Het is een album dat eindelijk bestaat na twintig jaar vertraging, volledig bewust van zijn eigen belatedness. Of dat triomf of koppigheid is, hangt af van wat je verwachtte. Voor puristen is het een genot. Voor iedereen die Nas’ recente hoogtepunten heeft gevolgd, is het een kleine terugval, solide, goed gemaakte uncle rap, maar niet de essentie die deze twee iconen samen hadden kunnen creëren. (7/10) (Mass Appeal)