Er zijn zangers die je raken en zangers die je imponeren. Kurt Elling valt hardnekkig in die tweede categorie. De man die door The New York Times ooit tot de belangrijkste mannelijke jazzzanger van onze tijd werd uitgeroepen, is terug met In the Brass Palace, een samenwerking met het befaamde WDR Big Band uit Keulen, onder leiding van saxofonist en dirigent Bob Mintzer. En ja, het is precies zo groots, zo gepolijst en zo onberispelijk als je van de übercrooner uit Chicago mag verwachten. Dat is tegelijkertijd de kracht en de achilleshiel van dit album.
Laten we beginnen met het goede nieuws. De WDR Big Band is een machine van je welste. Wie ooit hun werk met Randy Brecker of Ron Carter heeft gehoord, weet dat deze Keulse mannen en vrouwen tot de absolute top van de Europese bigbands behoren. Opgenomen in oktober 2024 in de vertrouwde Studio 4 van de WDR in Keulen, klinkt In the Brass Palace dan ook als een miljoen dollar. De productie van Christian Schmitt is glashelder zonder steriel te worden, en de arrangementen, met een vette knipoog naar het werk van Gil Evans, geven de zes nummers een filmisch, breedbeeldkarakter dat af en toe kippenvel oplevert. De trompetsectie met veteranen als Andy Haderer en Ruud Breuls blaast het dak eraf. Over die laatste: Breuls is een Nederlander uit het Limburgse Stein die in eigen land al decennia schromelijk wordt genegeerd, maar in Keulen al jarenlang tot de vaste kern van een van Europa’s beste bigbands behoort. Wie de profetie over de eigen stad nog eens bevestigd wil zien, hoeft alleen maar naar zijn spel op dit album te luisteren. Pianist Billy Test en bassist John Goldsby houden ondertussen het ritmische fundament stevig maar elegant op zijn plek.
De tracklist leest als een ambitieus visitekaartje. Opener ‘Steppin’ Out’, ja, die van Joe Jackson, denk aan die onweerstaanbare synthesizermelodie uit 1982 – krijgt hier een broeierig bigbandjasje dat swingender is dan het origineel, maar ook een tikje braaf. Elling draagt het nummer met zijn kenmerkende bariton alsof hij het eigenhandig heeft geschreven, en dat is precies het probleem: hij eigent zich alles zo vanzelfsprekend toe dat je soms vergeet dat er ooit een ander verhaal achter een nummer zat. ‘Desire’, een compositie van gitarist John Scofield, krijgt een sluipende filmnoirbehandeling waarin het orkest prachtig schuifelt achter Ellings dramatische voordracht. Het is een van de sterkste momenten op het album, juist omdat de zanger hier even zijn ego parkeerde en de muziek liet ademen.
Met ‘My Very Own Ride’, gebaseerd op een thema van Thad Jones met tekst van Elling zelf, betreden we typisch Elling-territorium: vocalese met een intellectuele ondertoon, vergezeld van een arrangement dat doet denken aan de hoogtijdagen van het Thad Jones/Mel Lewis Orchestra. ‘I Like the Sunrise’ van Duke Ellington is een gedurfd nummer om aan te pakken; Ellington schreef het als onderdeel van zijn Liberian Suite, en Elling zingt het met oprechte toewijding. Maar ook hier sluipt die typische Elling-eigenschap erin: elke noot zit zo precies op zijn plek dat je je afvraagt of er nog ruimte overblijft voor het onverwachte, voor die ene scheurtje in het fluweel waar de echte emotie doorheen kan lekken.
De twee sluitstukken zijn een eerbetoon aan het Weather Report-universum. ‘They Speak No Evil’, Ellings bewerking van Wayne Shorters klassieker ‘Speak No Evil’, is conceptueel interessant, maar voelt als een academische oefening in vocalese , knap, zeker, maar het mist de raadselachtige magie van Shorters origineel. ‘Current Affairs’, een Joe Zawinul-compositie, sluit het album af met het meeste vuur van de hele plaat. Hier laat het WDR Big Band eindelijk de teugels vieren en ontstaat er een opwinding die je bij de eerste vijf nummers soms mist.
En daar zit de kern van het probleem met In the Brass Palace. Het is een album dat alles goed doet – de arrangementen zijn spectaculair, het orkest speelt fenomenaal, de opnamekwaliteit is subliem – maar dat zelden écht verrast. Kurt Elling is al dertig jaar lang de best geklede man in de jazzkamer, de zanger met het perfecte pak en de onberispelijke dictie. Maar soms verlang je naar een losse knoop, een scheef dasje, een onverwachte wending. Met zes nummers en drie kwartier speeltijd is het album ook aan de magere kant; hier had gemakkelijk een achtste of negende nummer bij gekund om wat meer dynamisch contrast te bieden.
Wat overblijft is een vakkundig, soms prachtig, soms wat voorspelbaar bigbandalbum dat precies levert wat Elling-adepten verwachten. JazzTimes noemde het project al een eerste deel in een beoogde reeks, dus wie weet wat er nog komt. Voor nu is In the Brass Palace een solide eerste kennismaking – maar geen die je ’s nachts wakker houdt. (6/10) (Big Shoulders Records / WDR Mediagroup)