Dolly Parton is overleden. Dat is zojuist bekend gemaakt door haar familie. Parton geldt al decennia als een van de meest geliefde en invloedrijke artiesten uit de Amerikaanse muziekgeschiedenis. Als zangeres, songwriter, actrice, ondernemer en filantroop bouwde ze een carrière op die inmiddels meer dan zestig jaar beslaat.
Parton was het vierde van twaalf kinderen in een straatarm boerengezin. Ze groeide op in een hut zonder elektriciteit, hoog in de Great Smoky Mountains, waar muziek een centrale rol speelde in het gezinsleven. Haar moeder zong en speelde gitaar, en Dolly zelf schreef naar eigen zeggen al liedjes voordat ze kon lezen. Op haar achtste kreeg ze haar eerste gitaar van een oom, waarna ze al snel eigen nummers begon te schrijven.
Als tiener trad ze op bij lokale radio- en televisieprogramma’s in Knoxville, en op haar dertiende maakte ze haar debuut op de legendarische Grand Ole Opry. Een dag nadat ze als eerste in haar familie haar middelbareschooldiploma haalde, in 1964, pakte ze haar koffer en vertrok naar Nashville om haar muzikale droom waar te maken.
In Nashville trouwde ze in 1966 met Carl Dean, met wie ze tot aan zijn overlijden in 2025 getrouwd zou blijven. Haar carrière kreeg een enorme boost toen countryster Porter Wagoner haar in 1967 uitnodigde voor zijn tv-programma. Zeven jaar lang vormden ze een populair duo, tot haar eigen ster de zijne begon te overschaduwen. In 1974 begon ze aan een solocarrière — een dag waarop ze, volgens overlevering, zowel ‘Jolene’ als ‘I Will Always Love You’ schreef.
Parton groeide uit tot een van de meest succesvolle vrouwelijke artiesten in de countrymuziek, met hits als ‘Joshua’, ‘Here You Come Again’, ‘9 to 5’ en ‘Islands in the Stream’. Haar overstap naar de filmwereld leverde haar in 1980 een Oscarnominatie op voor de titelsong van ‘9 to 5’, waarin ze ook een glansrol speelde naast Jane Fonda en Lily Tomlin. Ook in films als ‘The Best Little Whorehouse in Texas’ en ‘Steel Magnolias’ liet ze zien dat ze net zo goed kon acteren als zingen.
Haar oeuvre omvat inmiddels zo’n 50 studioalbums. Ze schreef nummers die uitgroeiden tot klassiekers ver buiten het countrygenre, ‘I Will Always Love You’ werd wereldberoemd dankzij de coverversie van Whitney Houston, terwijl ‘Coat of Many Colors’ geldt als een van de meest persoonlijke en geliefde songs uit haar repertoire.
Naast haar muzikale carrière bouwde Parton een indrukwekkend zakenimperium op. In 1986 opende ze haar attractiepark Dollywood in Pigeon Forge, Tennessee, dat uitgroeide tot een van de populairste bestemmingen van de staat. Ze is mede-eigenaar van The Dollywood Company en was betrokken bij film- en tv-producties via Sandollar Productions.
Parton geniet ook grote bekendheid om haar liefdadigheidswerk. Haar Imagination Library, een programma dat gratis boeken verstrekt aan kinderen, verzond in 2018 zijn honderdmiljoenste boek en werd destijds geëerd door de Library of Congress.
In de loop der jaren ontving Parton nagenoeg elke onderscheiding die de entertainmentindustrie te bieden heeft: elf Grammy Awards, drie Emmy Awards, meerdere Golden Globes, een Tony-nominatie en Oscarnominaties, waaronder een eervolle humanitaire Oscar in 2025. In 1999 werd ze opgenomen in de Country Music Hall of Fame, in 2006 ontving ze een Kennedy Center Honor.
Ondanks haar status als levende legende bleef Parton in interviews altijd bescheiden over haar succes. Ze omschrijft haar levensverhaal graag als een reis “van lompen naar rhinestones”; een knipoog naar haar armoedige jeugd en de glitterende outfits waarmee ze wereldberoemd werd.
Dolly Parton is 80 jaar geworden.