Er zijn muzikanten die elk nieuw project benaderen als een kans om iets vertrouwds te verfijnen, en er zijn muzikanten die zichzelf telkens opnieuw uitvinden alsof hun artistieke leven ervan afhangt. Ben Wendel behoort overduidelijk tot de tweede categorie. De in Vancouver geboren, in Brooklyn woonachtige saxofonist en componist heeft in de loop der jaren albums gemaakt met een orkest van zichzelf, samengewerkt met Snoop Dogg en Prince, en is medeoprichter van het invloedrijke jazzensemble Kneebody. Toch heeft hij voor zijn nieuwste project iets bedacht dat zelfs voor zijn eigen doen opmerkelijk schuin staat: een album voor tenorsaxofoon en vier vibrafoonspelers.
Vier vibrafoonspelers. Tegelijk.
Het idee voor ‘BaRcoDe’, uitgebracht op 13 maart 2026 via Edition Records, ontstond toen Wendel een golf aan buitengewoon getalenteerde jonge slagwerkers opmerkte die het vibrafooncircuit aan het herdefiniëren waren. Hij haalde de crème van die generatie binnen: Joel Ross, wiens werk voor Blue Note Records hem inmiddels heeft omgevormd tot een van de meest geciteerde namen in hedendaagse jazz, Simon Moullier met zijn speciaal aangepaste kwarttoons-vibraphone en invloeden van over de hele wereld, de avant-gardistische Patricia Brennan die ook samenwerkt met John Zorn en Mary Halvorson, en de Colombiaans-Amerikaanse percussionist Juan Diego Villalobos met zijn folkloristische ritmische intensiteit. Het kwartet ontwikkelde zijn gezamenlijke taal tijdens twee residenties bij The Jazz Gallery in New York, in 2023 en 2025, voordat de band in januari 2025 werd opgenomen in The Bunker Studio in Brooklyn. Het resultaat is zes tracks die eerder aan kamermuziek denken dan aan jazz zoals het grote publiek die kent, maar die tegelijkertijd te beweeglijk en te speels zijn om onder die noemer te vallen.
Opener ‘Clouds’ zet meteen de toon: ingeweven vibrafoonpatronen die verschuiven en schitteren als licht door gerimpeld water. Wendel voegt hier oosterse toonaarden toe die het geheel iets onheilspellend aardigs geven. De titel is bedrieglijk eenvoudig: dit zijn geen gewone wolken, maar eerder de soort die je alleen ziet als je te lang omhoog staart. ‘Olha Maria’, de enige non-compositie van Wendel op het album, is gebaseerd op een stuk van Antonio Carlos Jobim. De bossanova-oorsprong is hoorbaar in de melodische lijn, maar de uitvoering is zo verstild en introvert dat Jobim zelf zijn ogen zou sluiten en tevreden zou knikken, voor hij misschien licht verbijsterd zijn hoofd zou schudden. Het is een van de meest melancholische interpretaties van zijn werk die je ooit zult horen.
‘Repeat After Me’ heeft een bijzonder verhaal: Wendel herwerkte het stuk van het Kneebody-album ‘Reach’ uit 2025 voor dit ensemble. Wie beide versies kent, hoort hoe het materiaal radicaal van karakter verandert. Waar Kneebody het stuk behandelt als jazz op steroïden, werkt de vibraphone-marimba-versie als morsesignalen vanuit een verlaten vuurtoren: een herhaalde noot die nooit exact herhaalt op de plek waar je hem verwacht. Het album sluit af met ‘Lonely One’, en dat is geen toevallige keuze. Wendel, opgegroeid als kind van gescheiden ouders, bracht lange periodes van zijn jeugd alleen door. Dat gegeven klinkt door in dit stuk, dat hij besluit met zijn handtekening fluitende techniek op het tenorsaxofoon. Gecombineerd met de melancholische klanken van het vibrafoonspeuren geeft dit een slot dat lang nagalmt.
‘BaRcoDe’ is geen eenvoudig luisterwerk. Het album beloont geduld en aandacht, en doet dat met een precisie die bijna architectonisch aandoet. De elektronische effecten zijn terughoudend ingezet en dienen het geheel in plaats van er bovenop te liggen. Het ontbreken van een traditionele ritmesectie, geen bas, geen drumstel, maakt het soms zoekend, maar zelden chaotisch. Wie op zoek is naar toegankelijk instapmateriaal voor dit project, begint het best bij ‘Birds Ascend’: grotendeels doorgecomponeerd, met strakke mallet-figuren en hoekige saxofoonlijnen, het is het stuk dat het beste laat zien wat Wendel en zijn ensemble kunnen als zij op volle kracht samenwerken.
Ben Wendel deed met ‘BaRcoDe’ wat hij altijd doet: een muzikaal format bedenken dat nog niemand bedacht heeft, het vullen met uitzonderlijk talent, en vervolgens de muziek haar werk laten doen. Een verfrissend en mooi album. (8/10) (Edition Records)